Wspomnienia


Prof. dr hab. Stanisław Hałas (1945-2017)

Prof. dr hab. Stanisław Hałas urodził się 9 lipca 1945 r. w Stryjowie. Studiował fizykę na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie w latach 1963-1968. Stopień doktora uzyskał w 1973 r., a stopień doktora habilitowanego w 1982 r. Tytuł profesora otrzymał w 1992 r. W roku 1997 objął stanowisko profesora zwyczajnego. Z Uniwersytetem Marii Curie-Skłodowskiej był związany zawodowo od 1968 r.
W latach 1980/81 odbył roczny staż naukowy na Uniwersytecie Calgary (Kanada). W latach 1984-1989 pracował dodatkowo na 1/2 etatu w Państwowym Instytucie Geologicznym.
Zajmował się izotopami stabilnymi pierwiastków lekkich i ich obiegiem w przyrodzie, rozwijaniem nowych technik pomiarowych i analitycznych oraz określaniem wieku minerałów i skał.
Profesor Stanisław Hałas współpracował naukowo z wiodącymi ośrodkami naukowymi zajmującymi się tematyką izotopów i technologiami próżniowymi między innymi z Laboratorium Geochronologii Uniwersytetu w Heidelbergu, Szkockim Centrum Uniwersyteckim East Kilbride oraz Międzynarodową Agencją Energii Atomowej w Wiedniu oraz wieloma tego typu ośrodkami w Polsce i zagranicą. Prof. Hałas był światowej klasy specjalistą w zakresie spektrometrii mas, geochronologii oraz współtwórcą nowych wzorców do analizy izotopowej. Jego dorobek naukowy to ponad 250 prac i 24 patenty.
Pełnił funkcję kierownika Zakładu Spektrometrii Mas w Instytucie Fizyki UMCS. Wypromował 6 doktorów oraz kilkudziesięciu magistrów.
Był Prezesem Lubelskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Fizycznego, Prezesem Polskiego Towarzystwa Próżniowego, Prezesem Sekcji Matematyki, Fizyki i Chemii Lubelskiego Towarzystwa Naukowego oraz członkiem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Fizycznego.
Profesor Stanisław Hałas w uznaniu zasług naukowych i dydaktycznych był odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz medalem Komisji Edukacji Naukowej.
Zmarł 3 maja 2017 r.

Dr hab. Edward Leja (1937 – 2009)

Edward Leja urodzony w 1937 roku w Rakszawie, powiat Łańcut, mając 10 lat stracił ojca i wraz z bratem bardzo wcześnie musieli myśleć o sobie, musieli stać się samodzielni i dorośli.
Edward bardzo dobrze się uczył, wykazując szczególne zamiłowanie do malowania oraz uzdolnienia w kierunku nauk matematyczno-fizycznych. Po zdanej w 1954 roku maturze próbował dostać się na Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie, ale Jego dokumenty maturalne z Liceum Ogólnokształcącego w Żołyni nie dotarły na czas do Akademii, więc nie został dopuszczony przez komisję do egzaminu wstępnego i rozmowy kwalifikacyjnej. Nie zrażając się porażki o wymarzonych studiach, a zarazem zdając sobie sprawę, że nie stać Go na przerwę w nauce, bez przygotowania przystąpił do pisemnego egzaminu z matematyki i fizyki na Wyższej Szkole Pedagogicznej (WSP) w Krakowie, jedynej w tym czasie w Krakowie uczelni, która była jeszcze przed egzaminami na studia.
Podczas egzaminów zwrócił swoją osobą uwagę komisji, gdyż opuszczał salę oddając rozwiązane zadania na długo przed wyznaczonym czasem. Niestety, już po pierwszym roku, musiał wraz grupą przyjętych studentów przenieść się (z ukochanego przez Niego Krakowa) na WSP do Opola, gdyż zarządzeniami odgórnymi zamknięto w krakowskiej WSP nauczycielski kierunek przedmiotu fizyka.
Jak później Edward mi opowiadał, nie żałował tej zmiany, bo prawdopodobnie po WSP w Krakowie, gdzie wykładali profesorowie z UJ zostałby fizykiem jądrowym, a od wrocławskich profesorów, którzy wykładali w Opolu, nauczył się eksperymentalnych metod fizyki powierzchni (znana w Polsce szkoła fizyki powierzchni wrocławskich profesorów: Nikliborca, Sujaka, Lewowskiego). Od nich też nauczył się fizyki ciała stałego, dowiedział się jak wytwarzać próżnię, jak w próżni termicznie naparować cienką warstwę, jak wzbudzać i modyfikować powierzchnię ciała stałego wiązką elektronów, jonów, fotonów, stąd dla Edwarda człowieka z pomysłami, wiedzą inżynierską, fizyczną i chemiczną (dziś powiedzielibyśmy nano-technolog materiałowiec) było już bardzo blisko do konstruowania urządzeń i opracowywania nowych metod próżniowego nanoszenia cienkich warstw metali, tlenków (izolatorów) i półprzewodników.
Z bagażem doświadczenia wyniesionym podczas pracy magisterskiej (1958) „Kompleksowa metoda badania fotoprzewodnictwa tlenku miedziawego” chciał pracować naukowo, ale po szkole pedagogicznej obowiązywał Go nakaz pracy, zostaje więc skierowany na posadę nauczyciela fizyki do szkoły zawodowej w Rudzie Śląskiej (Nowy Bytom).
Po ślubie w październiku 1958 roku z Marią Zofią nauczycielką, myśli o powrocie do Krakowa i do pracy naukowej, udaje mu się w końcu zatrudnić się w Zakładzie Fizyki Akademii Medycznej (1959-62) oraz w Liceum Ogólnokształcącym Nr. 9 w Krakowie (1961 – 64).
W swoim podaniu na konkurs na stanowisko asystenta w Katedrze Fizyki I wydziału Metalurgicznego AGH, napisał: „… dwuletnia praca w Zakładzie Fizyki AM w Krakowie nie przyniosła żadnych rezultatów, ponieważ Zakład nie posiadał warunków do podjęcia pracy naukowej…”. Pisząc, w ten sposób dał wyraz swojej determinacji i przekonaniu, że będzie nie tylko dobrym nauczycielem akademickim (miał dobre przygotowanie i doświadczenie pedagogiczne), ale również naukowcem.
Od 1 września 1963 zostaje zatrudniony najpierw jako asystent, po doktoracie („Półprzewodnikowe własności cienkich warstw SnO2 domieszkowanych indem i antymonem” w grudniu 1968) na stanowisku adiunkta (1969 – 1986), po habilitacji („Otrzymywanie i właściwości elektryczne przeźroczystych warstw tlenkowych typu SnO2 i In2O3” w marcu 1984), na stanowisku docenta (1986 – 1999), w końcu na stanowisku profesora nadzwyczajnego AGH od czerwca 1999 do chwili przejęcia na emeryturę (30 września 2007).
Dorobek naukowy Edwarda Leji obejmuje łącznie 135 pozycji w tym 94 artykuły, referaty i komunikaty, 2 skrypty, 12 patentów oraz liczne niepublikowane opracowania naukowe (np. ministerialne projekty badawcze i wdrożeniowe przyznane drogą konkursową), opracowania na zamówienie przemysłu.
Wypromował siedmiu doktorów, z tego dwie osoby są już profesorami, oraz bardzo wielu magistrów i inżynierów fizyki ciała stałego, inżynierii materiałowej, technologii elektronowej i elektroniki. Był pionierem oraz uznanym autorytetem w metodach nanoszenia cienkich warstw technikami jonowymi, specjalizował się w szczególności w reaktywnym rozpyleniu katodowym. Już w 1966 roku opublikowali z M. Jachimowskim pracę: On the Deposition of thin Oxide Films by Reactive Bias Sputtering (Acta Phys Polon. vol.29, (1966), 43). Swoją pasję i doświadczenie, w zakresie próżniowych technik nanoszenia cienkich warstw przekazywał sumiennie na swoich współpracowników i doktorantów – technologów i fizyków cienkich warstw, tworząc bardzo silny naukowo Zakład Fizyki i Technologii Elektronowej (1986- 92) przy Instytucie Elektroniki AGH. W wyniku zmian strukturalnych uczelni (w 1992 roku nastąpiła zamiana instytutów na katedry) oraz w wyniku naturalnego procesu postępu, rozwoju i usamodzielniania się młodszej kadry naukowej zakład kierowany przez doc. Edwarda Leję przekształca się w zespoły naukowe zajmujące się: strukturami optoelektronicznymi, ogniwami słonecznymi, warstwami magnetycznymi (dla elektroniki spinowej), warstwami tlenkowymi (na detektory gazowe).
Do najważniejszych osiągnięć profesora Leji, należy moim zdaniem, zaliczyć Jego prace wdrożeniowe, takie jak na przykład:
  • Opracowanie technologii, dokumentacji i budowa wielokomorowej zautomatyzowanej linii technologicznej do pokrywania cienkimi warstwami wielkoformatowych tafli szklanych (współwykonawca dr K. Marszałek, produkcja uruchomiona w firmie MARYLAND w Rzeszowie)
  • Opracowanie technologii nanoszenia warstw absorpcyjno-antystatycznych na osłony monitorów komputerowych (produkcja uruchomiona w firmie IDEA we Wrocławiu)
  • Opracowanie technologii, dokumentacji i budowa zautomatyzowanego urządzenia próżniowego z zastosowaniem techniki łukowej do pokrywania cienkimi warstwami elementów gospodarstwa domowego (współwykonawca dr K. Marszałek, produkcja uruchomiona w firmie ZELMER w Rzeszowie).
Tego rodzaju dużych opracowań zakończonych wdrożeniem i patentami znajdujemy w dorobku prof. Leji 12. w okresie (1980 – 1999).
Niestety, tylko część swoich osiągnięć, również te które były badaniami podstawowymi, prof. Leja opublikował, wolał realizacje praktyczne i materialne wykonanie dzieła.
Do ciekawszych opracowań naukowych opublikowanych lub zreferowanych na konferencjach można zaliczyć; wykorzystanie efektu elektrochromowego w pokryciu szyb okiennych Application of Electrochromic Structures in Windows Sets (7-th Int. Symp. On Trends and Applications of Thin Films), lub nowe wątki z ostatniego okresu Jego działalności badawczej dotyczące szkieł hybrydowych, których właściwości modyfikuje się wprowadzając do ich struktury dodatki organiczne Structure and optical properties of hybrid glasses based on tetraethylorthosilicate- trimethoxyoctylsilane and tetraethylorthosilicate-tetraethylorthotitanatetrimethoxyoctylsilane systems (Journal of Molecular Structure, Vols. 744-747 (2005), 597)
Prof. Leja był bardzo aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Próżniowego (PTP), udzielał się w sekcji Techniki Próżni, na konferencjach tej sekcji i Szkołach Techniki Próżniowej wygłaszał referaty naukowe i szkoleniowe, ostatni referat wygłosił w czerwcu w 2006 roku „Przemysłowe Zastosowania Techniki Próżniowej”.
Edward był człowiekiem bezinteresownym, bardzo pomocnym w każdej sprawie każdemu, który się do niego zwrócił, przyciągał do siebie ludzi ciekawych wiedzy, ludzi z pomysłami, On dawał im swoje rady i doświadczenie. Do końca miał doktorantów, ostatniego wypromował w maju tego roku. Warto wspomnieć, że dwaj ostatni (z roku 2008 i 2009) byli spoza środowiska uniwersyteckiego, tak jak On pasjonaci i fanatycy rozwiązań praktycznych.
Edward był bardzo skromny nie zabiegał o stanowiska i splendory, wystarczała Mu przede wszystkim satysfakcja z dobrze i solidnie odrobionej roboty. Był troskliwymi, zapobiegliwym i kochającym mężem, ojcem i dziadkiem.
Edward udzielał się również społecznie, za Jego działalność edukacyjną, popularyzowania wiedzy i sztuki dziękowały na pogrzebie stowarzyszenia – Ziemi Staszowskiej i Miłośników Bronowic.
Na konferencjach (w szczególności tych, które były organizowane poza aglomeracjami miejskimi) był dla Niego zawsze przygotowany kącik na mini wystawę namalowanych akwarel z widokami okolicznych pejzaży, bukietów kwiatów. Swoimi obrazkami obdarowywał bardzo spontanicznie nie tylko swoich przyjaciół.
Pejzaż pól beskidzkich, czy bukiet tulipanów, które wiszą na ścianie mojej pracowni, będą wspomnieniem naszej przyjaźni i długich lat wspólnej pracy.
Żegnam Cię Panie Profesorze, Wspaniały Przyjacielu.
Tekst napisał i przysłał: Tomasz Stobiecki

Doc. dr inż. Janusz Sobański

Doc. dr inż. Janusz Sobański
Urodził się 12 marca 1928 r. w Kobylinie, w woj. Poznańskim. W maju 1948 r. otrzymał świadectwo dojrzałości i podjął studia na Wydziale Chemii Politechniki Gdańskiej. Po ukończeniu studiów I stopnia i uzyskaniu tytułu inżyniera przeniósł się do Wrocławia i tu w marcu 1954 r. uzyskał dyplom magistra nauk technicznych.
Pracę zawodową rozpoczął już podczas studiów, początkowo jako laborant w Zakładzie fizyki Akademii Medycznej w Gdańsku, a później jako z-ca asystenta w Katedrze Fizyki Politechniki Gdańskiej i asystent w Katedrze Chemii WSP w Gdańsku. Po przeniesieniu się do Wrocławia podjął pracę w Katedrze Miernictwa Elektronowego Politechniki Wrocławskiej jako asystent, a później starszy asystent.
W r. 1956 rozpoczął pracę w Oddziale Wrocławskim Przemysłowego Instytutu Elektroniki i tej instytucji, choć pod różnie brzmiącymi nazwami, pozostał wierny aż do emerytury, nie licząc dwóch krótkich epizodów związanych z Uniwersytetem w „Nsukka” (Nigeria) i Zakładami Elektronicznymi ELWRO.
Ponad 50 lat efektywnej i twórczej pracy zawodowej poświęcił rozwojowi lamp mikrofalowych. Pełniąc kolejno funkcje Kierownika Pracowni Chemicznej, Z-cy Kierownika Oddziału Wrocławskiego Przemysłowego Instytutu Elektroniki, Z-cy Dyrektora Instytutu Technologii Elektronowej Politechniki Wrocławskiej i Z-cy Dyrektora Oddziału Wrocławskiego Przemysłowego Instytutu Telekomunikacji, koordynował prace nad konstrukcją i technologią wszystkich lamp o fali bieżącej (LFB) opracowanych w kraju. Osobiście zajmował się procesami technologicznymi, a zwłaszcza zagadnieniami technologii katod i termoemisji, które były też później przedmiotem jego rozprawy doktorskiej.
W r.1963 kierował uruchomieniem produkcji, opracowanych wcześniej LFB o niskich szumach w Zakładach DOLAM, a w latach 70-tych opracowaniem i wdrażaniem do produkcji LFB średniej i dużej mocy dla radarów rodziny NUR, będąc równocześnie członkiem zespołu koordynującego ten program w kraju. W latach 1993-2005 kierował kolejno czterema programami badawczymi, finansowanymi przez KBN. Ostatni z tych programów ukończył niespełna 6 tygodni temu. Po przejściu na emeryturę pozostał czynny zawodowo, a jego aktywność i energia w podejmowaniu wciąż nowych wyzwań może być wzorem dla wielu młodszych kolegów.
Doc. dr inż. Janusz Sobański
Doc. Janusz Sobański jest autorem kilkudziesięciu prac opublikowanych w renomowanych czasopismach, bądź na krajowych i międzynarodowych konferencjach z zakresu elektroniki próżniowej i techniki mikrofalowej, a także autorem lub współautorem 9 patentów.
Był członkiem Polskiego Komitetu Techniki Próżni i Technologii Elektro-próżniowych, a później członkiem Polskiego Towarzystwa Próżniowego. Przez wiele lat wchodził w skład Zarządu tych stowarzyszeń i reprezentował je w Radzie Wykonawczej IUVSTA.
Za działalność naukową i techniczną był wielokrotnie nagradzany, między innymi nagrodą KNiT, nagrodą NOT, nagrodą Głównego Inspektora Techniki Wojska Polskiego i nagrodami Rektora Politechniki Wrocławskiej oraz odznaczany odznaczeniami państwowymi (Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi) i resortowymi (Brązowy, Srebrny i Złoty Medal za Zasługi dla Obronności Kraju).
W życiu prywatnym dochował się czwórki dzieci i kilkunastu wnuków. Z pasją uprawiał wszystkie niemal formy turystyki, choć w ostatnich latach preferował głównie żeglarstwo. Był silną osobowością, a równocześnie potrafił zaskarbić sobie przyjaźń i uznanie wśród kolegów i współpracowników. Będzie go nam bardzo brakowało.
Andrzej Hałas

Prof. dr hab. Leszek Michalak (1956-2008)

Prof. dr hab. Leszek Michalak
Dnia 26 kwietnia 2008 r. zmarł nagle w Lublinie, prof. dr hab. Leszek Michalak, ceniony naukowiec i nauczyciel akademicki. Urodził się 9 września 1956 rok w Piaskach koło Lublina. Ukończył Szkołę Podstawową a następnie Technikum Łączności Nr 2 w Lublinie. Studia na kierunku Fizyka na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii UMCS rozpoczął w 1975 r. i ukończył z wynikiem bardzo dobrym w 1980 r., przedstawiając pracę magisterską na temat: „Parametry krzywych rozkładu implantowanych jonów”, wykonaną w Zakładzie Fizyki Jądrowej IF UMCS, pod kierunkiem prof. dr Włodzimierza Żuka. W okresie od 19.08.1980 r. do 31.08.1982 r. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Budownictwa Elektroenergetycznego ELBUD w Lublinie. W czasie zatrudnienia odbywał służbę wojskową w Szkole Oficerów Rezerwy w okresie od 3.01.1981 r. do 23.03.1982 r. Ten pobyt w wojsku był przedłużony ze względu na stan wojenny. Od 1.09.1982 r. do 28.02.1983 r. pracował jako nauczyciel fizyki w Szkole Podstawowej Nr 4 w Lublinie Od 1.03.1983 r. rozpoczął pracę na stanowisku naukowo-technicznym, a od 1.10.1983 r. jako nauczyciel akademicki w Zakładzie Fizyki Stosowanej Instytutu Fizyki w Lublinie i odtąd jego cała kariera zawodowa związana była z lubelskim ośrodkiem fizyki. Jako początkujący naukowiec w latach 1984-85 odbył trzy trzy-miesięczne staże w Laboratorium Wysokich Energii Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej koło Moskwy (pod kierunkiem prof. E. D. Dońca). Stopień doktora nauk fizycznych uzyskał 27.04.1987 r. na podstawie rozprawy pt. „Badania efuzyjnych wiązek molekularnych jonizowanych wiązką elektronową i ich symulacja optyczna” wykonanej pod kierunkiem prof. dr hab. Bogdana Adamczyka.
Po doktoracie w latach 1988-89 odbył sześciomiesięczny staż naukowy w Instytucie Fizyki Atomowej i Molekularnej w Amsterdamie (pod kierunkiem prof. P. Kistemakera). Stopień doktora habilitowanego otrzymał 2.03.1992 r. na podstawie rozprawy pt. „Niejednorodne efuzyjne wiązki molekularne. Zastosowanie w spektrometrii mas i technice MBE”. W okresie 1993-94 (12 miesięcy) pracował naukowo na zaproszenie prof. G. D. Willeta w New South Wales University w Sydney. W dniu 1.12.1997 r. został powołany przez JM Rektora UMCS na stanowisko profesora nadzwyczajnego nauk fizycznych. Od 2001 roku pełnił funkcję kierownika Zakładu Fizyki Stosowanej, Instytutu Fizyki UMCS w Lublinie. Tytuł profesora nadzwyczajnego uzyskał 2.01.2002 r. W latach 2000-2006 pełnił funkcję zastępcy dyrektora Instytutu Fizyki. W 2005 roku, dzięki jego staraniom, Zakład Fizyki Stosowanej zmienił nazwę na Zakład Fizyki Molekularnej. W roku 2006 prof. Leszek Michalak uzyskał stopień profesora zwyczajnego fizyki.
Naukowe zainteresowania prof. Leszka Michalaka dotyczą fizyki molekularnej i badań z tego zakresu przy wykorzystaniu metod spektrometrii mas. W swojej pracy badawczej był bardzo aktywnym naukowcem. Dbał o rozwój naukowy swoich młodych współpracowników. Pod jego kierunkiem wykonane były trzy prace doktorskie, recenzował prace doktorskie spoza naszego Ośrodka.
Prof. Leszek Michalak stworzył w Zakładzie Fizyki Molekularnej nowoczesne laboratorium spektrometrii mas. Zakres jego zainteresowań powiększył się w tym czasie o problematykę badań desorpcji laserowej połączonej z jonizacją atomów i molekuł (LDI), a w przypadku ciężkich molekuł (biomolekuł) rozwijał technikę badań MALDI. W celu prowadzenia takich badań zbudowany został przez prof. Leszka Michalaka spektrometr czasu przelotu jonów TOF z fotojonizacją (laser azotowy l=337 nm).
O nowoczesności badań, jakie prowadził może świadczyć fakt, że z tej dziedziny, za opracowanie nowej techniki jonizacji – desorpcji laserowej z udziałem matrycy (MALDI), w roku 2002 przyznana była Nagroda Nobla Koichi Tanace.
Inną dziedziną badań, którą zajmował prof. Leszek Michalak w Zakładzie Fizyki Molekularnej, wraz ze swymi młodymi współpracownikami, były badania fragmentacji połączonej z jonizacją molekuł. W celu prowadzenia tych badań zbudowany został nowoczesny spektrometr mas z możliwością wyznaczania rozkładu energii jonów fragmentacyjnych.
Prof. Leszek Michalak, stanowił wzór odpowiedzialności i zaangażowania w pracę dla swoich młodych współpracowników. Brali z niego przykład pracując intensywnie, choć nigdy ich do tego nie zmuszał. Praca naukowa zaowocowała nawiązaniem kontaktów z wieloma przodującymi zagranicznymi i krajowymi instytutami naukowymi: w Amsterdamie, Innsbrucku, Sydney, Dubnej, Kairze oraz w Warszawie, Gdańsku, Krakowie, Wrocławiu i innych. Rezultatem jego aktywnej działalności badawczej jest około 150 publikacji w czasopismach naukowych krajowych i zagranicznych o światowym zasięgu w tym około 50 publikacji w czasopismach z listy filadelfijskiej. Miarą zainteresowania jego dokonaniami naukowymi jest lista cytowań zawierająca około 100 pozycji.
Był także znakomitym dydaktykiem z wieloma osiągnięciami. Prowadził zajęcia laboratoryjne, konwersatoria, seminaria, wykłady monograficzne i kursowe z fizyki w tym najistotniejszy dla studentów fizyki wykład z Podstaw Fizyki. Był recenzentem akademickich podręczników fizyki. Szczególną satysfakcję odczuwał kierując pracami magisterskimi. Wiele z tych prac, prowadzonych pod jego kierunkiem, było honorowanych nagrodami, również na Ogólnopolskim Konkursie im. J. Groszkowskiego na najlepszą pracę z dziedziny próżni. Przez studentów był bardzo lubiany, a zajęcia dydaktyczne prowadzone przez niego były bardzo wysoko oceniane.
Innym aspektem działalności dydaktyczno-wychowawczej prof. Leszka Michalaka było popularyzowanie fizyki. Wygłaszał wykłady otwarte „Spotkania z Fizyką”. Wielokrotnie brał udział w Pokazach z Fizyki organizowanych co roku we wrześniu przez Instytut Fizyki UMCS i Lubelski Oddział Polskiego Towarzystwa Fizycznego. Pokazy te cieszą się wielkim zainteresowaniem. Każdego roku uczestniczy w nich ok. 20 tys. uczniów wraz z nauczycielami (głównie z rejonu lubelskiego). Wysłuchują prelekcji, a także aktywnie uczestniczą w prezentowanych eksperymentach.
Promował też fizykę wśród kandydatów na studia. Odbywał wiele spotkań z uczniami gimnazjów i liceów z terenu całego naszego województwa, nawet w bardzo małych i odległych miejscowościach.
Umiejętnie godził wysoko ocenianą pracę naukową, dydaktyczną i popularyzatorską z pracą dla ogółu społeczności akademickiej. Bardzo dużą rolę odegrał w zorganizowaniu po raz pierwszy Konferencji w Kazimierzu Dolnym „Ion Implantation and Other Application of Ions and Electrons” w roku 1998. Konferencje te od tamtej pory organizowane są co dwa lata. Profesor Michalak był przedstawicielem wydawcy czasopisma Vacuum, w którym publikowane artykuły uczestników konferencji w Kazimierzu.
Brał udział w pracach wielu towarzystw naukowych. Od roku 1993 prof. Leszek Michalak był aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Próżniowego oraz członkiem Międzynarodowej Unii Nauki, Techniki i Zastosowań Próżni (IUVSTA). W maju 1998 r. został członkiem Zarządu PTP, a także udzielał się jako członek Komisji Konkursowej Ogólnopolskiego Konkursu im. prof. J. Groszkowskiego na najlepszą pracę magisterską i doktorską z dziedziny próżni. Rok póĽniej w grudniu 1999 roku został członkiem Kapituły Nagrody Naukowej PTP za wybitne osiągnięcia naukowe. Od roku 2000 był redaktorem Biuletynu PTP. W 2004 roku został sekretarzem naukowym Polskiego Towarzystwa Próżniowego, a następnie jego Przewodniczącym. Brał czynny udział w wielu Kongresach Próżniowych oraz Krajowych i Międzynarodowych Konferencjach. Wygłaszał wiele referatów i komunikatów. Przewodniczył obradom plenarnym i sekcyjnym.
Przyczynił się w znaczącym stopniu do zorganizowania VIII Krajowej Konferencji Techniki Próżni i IV Kongresu Polskiego Towarzystwa Próżniowego w Janowie Lubelskim (wrzesień 2008).
Uczestniczył też w pracach Komisji Podstaw i Zastosowań Fizyki i Chemii w Technice i Rolnictwie od roku 2002, jako zastępca przewodniczącego. Był przewodniczącym Sekcji „Fizyka Stosowana” i wiceprzewodniczącym Rady Naukowej kwartalnika „Eksploatacja i Niezawodność”.
Udzielał się również jako członek Zarządu Oddziału Lubelskiego Polskiego Towarzystwa Fizycznego. Pracował również w Sekcji Fizyki Plazmy, Komitetu Fizyki PAN od roku 1992. Należał również do Lubelskiego Towarzystwa Naukowego.
Na uwagę zasługuje jego uczestnictwo w pracach Komitetu Noblowskiego. W kwietniu 2006 roku został powołany w skład Senatu Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Zamościu. Za swoje osiągnięcia był nagrodzony Złotym Krzyżem Zasługi oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej. Wśród licznych swoich talentów posiadał także nieprzeciętny talent plastyczny. Odpoczywał malując piękne obrazy.
W osobie śp. Leszka Michalaka tracimy zasłużonego nauczyciela akademickiego, wybitnego uczonego, organizatora nauki, popularyzatora fizyki i przyjaciela.
Koledzy i współpracownicy
z Instytutu Fizyki UMCS w Lublinie

Prof. dr hab. Piotr Szwemin (1940 – 2008)

Prof. dr hab. Piotr Szwemin
Piotr Szwemin urodził się 30 lipca 1940 r. w Warszawie. Po uzyskaniu matury w 1957 r. w Liceum Ogólnokształcącym w Milanówku, podjął studia magisterskie na Wydziale Łączności Politechniki Warszawskiej na kierunku Elektronika.
Po ukończeniu studiów w 1964 r. podjął pracę w Katedrze Wysokiej Próżni, gdzie pod kierunkiem prof. Janusza Groszkowskiego prowadził badania z dziedziny miernictwa wysokich próżni i właściwości głowic jonizacyjnych.
Jego całe życie zawodowe było ściśle związane z Politechniką Warszawską gdzie pracował kolejno na stanowiskach: stażysty, asystenta, starszego asystenta, adiunkta aż do profesora nadzwyczajnego. To na tej uczelni, w 1975 roku, uzyskał doktorat nauk technicznych za pracę p.t.: „Głowica jonizacyjna o charakterystyce logarytmicznej – analiza zjawisk ze względu na formowanie charakterystyki” i tytuł doktora habilitowanego na podstawie rozprawy habilitacyjnej p.t. „Modelowanie przepływu gazu w układach wzorców wysokich próżni” (2004 r.). Będąc pracownikiem PW pełnił liczne funkcje uczelniane, wśród których należy wymienić: stanowisko zastępcy dyrektora Instytutu Mikroelektroniki i Optoelektroniki ds. naukowych (1991 – 2004), p.o. kierownika Zakładu Techniki Próżni (1984-1991), kierownika Pracowni Techniki Próżni (2000-2005), członka Rady Wydziału Elektroniki i Technik Informacyjnych a także członka wielu komisji Dziekańskich i Rady Wydziału.
Prof. Piotr Szwemin całą swoją pracę zawodową związał z techniką próżni. W Jego działalności naukowej można wyodrębnić trzy główne obszary zainteresowań: miernictwo próżni, projektowanie i budowa aparatury próżniowej oraz modelowanie przepływu gazu w aspektach inżynierskim i metrologicznym.
Badania prowadzone przez Prof. P. Szwemina, w latach 60-tych i 70-tych, dotyczyły głównie optymalizacji konstrukcji głowic jonizacyjnych. Uzyskane przez niego wyniki pozwoliły zwiększyć czułość tych przyrządów a także znacznie rozszerzyć ich zakres pomiarowy.
W latach 80-tych zajął się problematyką budowy specjalistycznej aparatury wysokiej i bardzo wysokiej próżni. Uczestniczył w pracach konstrukcyjnych wielu automatycznych stanowisk próżniowych we współpracy z ZD ZOPAP. Na zamówienie zakładów ZE LAMINA zbudował unikalny transformator ciśnienia gazu umożliwiający spektrometryczną analizę gazów technicznych. Brał także udział w konstrukcji podzespołów spektrometru elektronów Augera i spektrometru XPS do badań powierzchni ciała stałego.
Od początku lat 90-tych zainteresowania naukowe prof. P. Szwemina skupiły się na modelowaniu przepływów gazów rozrzedzonych. Jego pierwsze prace w tym obszarze związane były z wyznaczaniem przewodności złożonych układów próżniowych metodą Monte Carlo i wynikały ze świadomości ograniczeń stosowalności wzorów podręcznikowych. Opracowany w jego zespole program komputerowy, znany pod handlową nazwą Moly Flow..erâ, wykorzystywany był przez kilka wyższych uczelni w kraju a także został sprzedany do ośrodków naukowych i uniwersyteckich w Niemczech, Włoszech, USA, Japonii i na Taiwanie. Wspomniane prace wzbudziły zainteresowanie europejskiego środowiska metrologów próżni w aspekcie precyzyjnego obliczania przewodności podzespołów metrologicznych. Dzięki temu prof. P. Szwemin nawiązał ścisłą współpracę naukową z takimi ośrodkami metrologicznymi jak: PTB (Berlin, Niemcy), IMGC (Turyn, Włochy), CEM (Madryt, Hiszpania). Wykonane na ich zlecenie analizy wzorców próżni doprowadziły do opracowania przez Prof. P. Szwemina tzw. modelu globalnego wzorca. Model ten pozwolił wyznaczyć tzw. globalny współczynnik korekcyjny wzorca wysokiej próżni co umożliwiło znaczące zmniejszenie wartości złożonej niepewności wyznaczania generowanej koncentracji gazu. Wydaje się, że największym osiągnięciem Prof. P. Szwemina na tym polu było przekonanie środowiska metrologów wysokich próżni do wykorzystania metod symulacji komputerowej do wyznaczania wybranych parametrów przepływu gazu rozrzedzonego.
Na dorobek naukowy Prof. P. Szwemina składa się ponad sto pozycji, z czego 50 to publikacje o zasięgu międzynarodowym w czasopismach takich jak Vacuum, Journal of Vacuum Science Technology, Metrologia. Wyrazem uznania dla jego dorobku naukowego są liczne referaty zamawiane, zaproszone wykłady a także recenzje artykułów w czasopismach zagranicznych.
Oprócz działalności naukowo-badawczej prof. P. Szwemin wykazywał bardzo dużą aktywność dydaktyczną. Opracował i prowadził wykłady i laboratoria z podstaw techniki próżni, z projektowania i konstrukcji aparatury próżniowej, z metod badania ciała stałego oraz metod Monte Carlo. Wypromował około 50 inżynierów i magistrów. Był pomysłodawcą tematów i bezpośrednim opiekunem w dwóch ukończonych przewodach doktorskich.
Prof. Piotr Szwemin przejawiał dużą aktywność na polu organizacyjnym. Był jednym z założycieli, Polskiego Komitetu Techniki Próżni i Technologii Elektropróżniowych (1981-1992) i Polskiego Towarzystwa Próżniowego (1992). W obu tych organizacjach przewodniczył Sekcji Techniki Próżni i przez kilka kadencji był członkiem Prezydium bądĽ członkiem Zarządu. Od 1993 r. przewodniczył także komisji ds. konkursu prac dyplomowych i doktorskich o Nagrodę im. Prof. Janusza Groszkowskiego.
Ponadto był organizatorem wielu konferencji naukowych wśród których należy wymienić: Konferencję Technologii Elektronowej ELTE (1994 i 2004) oraz Krajową Konferencję Techniki Próżni (1996, 1999 i 2002). Był wielokrotnie członkiem komitetów programowych: Europejskiej Konferencji Próżni EVC, Konferencji Technologii Elektronowej ELTE oraz Krajowych Konferencji Techniki Próżni.
Współtworzył i prowadził Sekcję Służb podziemnej struktury NSZZ „Solidarność” w Politechnice Warszawskiej, a także niezależną oficynę fonograficzną „ARKA”.
Wyrazem uznania dla osiągnięć naukowych, dydaktycznych i organizacyjnych Prof. P. Szwemina były 3 nagrody Ministra Edukacji Narodowej, nagroda Przewodniczącego Komitetu Nauki i Techniki, 15 nagród Rektora Politechniki Warszawskiej oraz liczne ordery i odznaczenia, w tym Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Prof. dr hab. Jan Hennel (1922 – 2014)

Prof. dr hab. Jan Hennel
20 lipca 2014 r. w wieku 92 lat zmarł prof. Jan Hennel, specjalista z zakresu lamp elektronowych, swego czasu był asystentem prof. Janusza Groszkowskiego w Katedrze Radioelektroniki Politechniki Warszawskiej.
Link do notki biograficznej na stronie Wikipedii: Prof. dr hab. Jan Hennel

Prof. dr hab. Marian A. Herman (1936 – 2015)

profile
Profesor Marian Herman urodził się 28 listopada 1936 roku w Poznaniu. Studia ukończył na Wydziale Fizyki Politechniki Gdańskiej w zakresie fizyki technicznej. Po studiach rozpoczął pracę w Politechnice Warszawskiej w Instytucie Fizyki. Swoją dalszą działalność naukową kontynuował prowadząc prace naukowo-badawcze w Instytucie Technologii Elektronowej w Warszawie, Instytucie Fizyki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Instytucie Technologii Próżniowej „OBREP” oraz w Oddziale Instytutu Fizyki PAN w Radomiu, biorąc udział w współtworzeniu tej jednostki naukowej. W wymienionych Instytutach pełnił szereg ważnych funkcji, m.in. w latach 1999-2000 pełnił funkcję zastępcy Dyrektora IF PAN ds. naukowych. Podobną funkcję sprawował w ITP „OBREP”. Był pierwszym dyrektorem Oddziału IF PAN w Radomiu.
Profesor Marian Herman tytuł profesora uzyskał w 1996 roku w dziedzinie nauk technicznych. Był promotorem szeregu rozpraw doktorskich oraz recenzentem wielu prac doktorskich i rozpraw habilitacyjnych. Był uznanym w Polsce i w świecie specjalistą w zakresie fizyki ciała stałego, optoelektroniki i technologii heterostruktur z zastosowaniem złożonych materiałów półprzewodnikowych typu AIIBVI i AIIIBV. Znacznie przyczynił się do rozwoju techniki MBE (Molecular Beam Epitaxy). Był prekursorem tej techniki w Polsce. Współautor cieszącej się bardzo dużym uznaniem fundamentalnej monografii z zakresu tej tchnologii „Molecular Beam Epitaxy” (Springer Verlag, 1989 i 1996, współautorem był prof. H. Sitter). Był autorem i współautorem ponad stu publikacji naukowych.
Był członkiem Polskiej Akademii Nauk, uczestnicząc aktywnie w pracach Wydziału III – Nauk Matematycznych i Fizycznych oraz w Komitecie Krystalografii. Pełnij szereg zaszczytnych funkcji w wielu organizacjach. W kadencji 1998 – 2001 był przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Próżniowego oraz prezesem Polskiego Towarzystwa Wzrostu Krzyształów im. prof. Jana Czochralskiego.
W latach 2000 – 2006 był dyrektorem stacji naukowej Polskiej Akademii Nauk w Wiedniu. Znany był z wszechstronnej działalności na rzecz upowszechniania osiągnięć polskiej nauki. Organizował liczne seminaria i konferencje międzynarodowe. Jego działalność dobrze służyła poszerzeniu wymiany naukowej między polskimi ośrodkami naukowymi i instytucjami zagranicznymi.
Prof. Marian Herman zmarł 18 lipca 2015 roku.
Polskie Towarzystwo Próżniowe
Wspomnienia o prof. Hermanie

mgr inż. Eugeniusz Kaufman (1943-2016)

Eugeniusz Kaufman studiował na Wydziale Mechaniki Precyzyjnej w Politechnice Warszawskiej. Był wieloletnim pracownikiem Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Elektroniki Próżniowej OBREP i Instytutu Technologii Próżniowej (ITP). Był konstruktorem wielu podzespołów aparatury próżniowej, takich jak manipulatory, śluzy, układy transportu, kolektory pyłów. W latach 90. był głównym konstruktorem układów próżniowych Molecular Beam Epitaxy (MBE). Był też autorem wielu publikacji i patentów.
Eugeniusz Kaufman zmarł 3 stycznia 2016 r. w Warszawie.